Onze methode

Toetsenwoud is opgebouwd rond een paar principes uit onderzoek naar leren typen en naar het aanleren van vaardigheden. Hieronder staat wat we doen, waarom, en wat we nog niet weten.

1. Kort en vaak in plaats van lang en zelden

Een dagmissie duurt tien tot vijftien minuten, vijf dagen per week. Verspreid oefenen werkt beter dan dezelfde tijd in één keer. Een meta-analyse van 63 studies vond dat verspreid oefenen duidelijk betere prestaties geeft dan geconcentreerd oefenen, en een overzicht van onderzoek naar motorische vaardigheden kwam tot dezelfde conclusie.

Donovan & Radosevich (1999), Journal of Applied Psychology 84(5); Lee & Genovese (1988), Research Quarterly for Exercise and Sport 59(4).

2. Eerst nauwkeurig, dan snel

De eerste stappen van elke les hebben geen tijdsdruk. Pas de laatste stap is een race. Wie gehaast typt en veel fouten maakt, krijgt een korte pauze. Sterren hangen vooral af van hoe goed een kind typt, niet van hoe snel.

3. Uitleg en techniek, niet alleen spelletjes

Elke nieuwe toets wordt uitgelegd met de juiste vinger, en de thuisrij komt steeds terug. In een onderzoek op Amerikaanse basisscholen gingen leerlingen met een opgebouwd lesprogramma meer vooruit in snelheid, nauwkeurigheid en techniek dan leerlingen die losse gratis oefensites gebruikten.

Donica, Giroux & Kim (2019), Open Journal of Occupational Therapy 7(4).

4. Kleine stappen met een tussendoel

Eén of twee toetsen per les, in een paar korte stapjes, met na elke stap een tussendoel. Een kind dat de les afmaakt, heeft in het begin altijd een ster. Zo blijft de ervaring dat het lukt.

5. Blind, zonder kijken

Vanaf de tweede wereld verdwijnen de letters van het toetsenbord op het scherm en raden we aan een theedoek over de handen te leggen. Het doel is dat de vingers de weg weten, zodat de aandacht naar de tekst kan.

Welke vinger een toets indrukt kan een computer niet zien. Daarom begint elke les met een korte vingerwandeling, waarbij elke vinger één keer zijn eigen toets op de thuisrij aantikt, en zit er een oefening in waarbij alleen de vinger oplicht en het kind de bijbehorende toets moet weten. Ouders en leerkrachten krijgen een korte lijst om af en toe mee te kijken.

6. Oefenen waar het nodig is

De cursus houdt per toets bij hoe vaak die misgaat. De dagelijkse training begint met juist die toetsen.

7. Tekst op het niveau van het kind

De oefenzinnen zijn er in drie niveaus, afgestemd op woord- en zinslengte. We koppelen ze globaal aan AVI-niveaus. Dat is een richtlijn en geen officiële AVI-meting.

8. Van losse letters naar echte taal

Vanaf les 4 typt een kind echte woorden. Later komen daar lettergroepjes bij die in het Nederlands veel voorkomen, zoals ij, oe en sch, en de woorden die je het vaakst typt. Zo oefent een kind niet alleen losse toetsen, maar de bewegingen die het straks echt nodig heeft.

9. Uit het hoofd en eigen zinnen

Overtypen is iets anders dan zelf schrijven. Daarom zit er in de training een oefening waarbij het woord na de eerste letter verdwijnt, en mag een kind in het laatste deel van de cursus na de training een eigen zin typen, zonder score. Die zin wordt niet bewaard. Onderzoekers die overtypen en dictee vergeleken bij leerlingen van groep 6, laten zien dat het verschillende taken zijn.

Gahshan-Haddad & Weintraub (2023), Scandinavian Journal of Occupational Therapy 30(8), 1415-1423.

10. Zelf een doel kiezen en terugkijken

Voor de training kiest een kind een eigen doel, bijvoorbeeld weinig fouten maken. Na afloop geeft het aan hoe dat ging. Een typeprogramma voor groep 6 dat is opgebouwd rond motorisch leren, een goede houding en zelfregulatie, gaf meer vooruitgang in typen en tekstverwerken dan geen typeles.

Gahshan & Weintraub (2025), Reading and Writing.

Wat levert typen op?

In Nederlands onderzoek onder 207 leerlingen uit groep 6, 7 en 8 gingen kinderen die een typecursus volgden meer vooruit in typen dan een vergelijkingsgroep, en ook in spelling en het schrijven van verhalen op de computer. Het idee erachter: als typen vanzelf gaat, blijft er meer aandacht over voor de inhoud.

Van Weerdenburg, Tesselhof & Van der Meijden (2019), Journal of Computer Assisted Learning 35(1), 143-152.

In Australisch onderzoek onder 544 kinderen van ongeveer zeven jaar hing vlot kunnen typen samen met betere teksten op de computer.

Malpique, Valcan, Pino-Pasternak, Ledger, Asil & Teo (2023), Contemporary Educational Psychology 75, 102227.

Wat we eerlijk moeten zeggen

  • Deze onderzoeken gaan over typeonderwijs en oefenen in het algemeen. Toetsenwoud zelf is nog niet wetenschappelijk onderzocht.
  • Over spelelementen zoals munten en stickers is het onderzoek minder duidelijk. We gebruiken ze om het oefenen vol te houden, niet omdat ze bewezen beter leren typen.
  • Typen vervangt schrijven met de hand niet. In een overzicht van studies uit 2000 tot 2022 schreven basisschoolkinderen met pen en papier betere teksten dan op een toetsenbord. Typen is een vaardigheid ernaast.
  • Het resultaat hangt vooral af van regelmatig oefenen. Geen enkele methode vervangt dat.